Dyżur listopad - grudzień 2025
Właśnie przyjechałam z Polski do Austrii, by spróbować swoich sił zawodowo. Wynajęłam mieszkanie w Grazu, ale jeszcze nie wiem, czy zostanę tutaj na dłużej. Znajomi powiedzieli mi, że muszę się koniecznie zameldować, nawet jeśli zostanę tylko na kilka tygodni. Czy to prawda? Co mi grozi, jeśli tego nie zrobię?
– Tak, w Austrii istnieje prawny obowiązek meldunkowy, który obejmuje wszystkie osoby mieszkające na stałe lub tymczasowo w lokalu mieszkalnym na terenie kraju. Wynika on z § 1 oraz § 2 ustawy o meldunku – Meldegesetz (MeldeG). Zgodnie z § 2 MeldeG każda osoba, która wprowadza się do lokalu mieszkalnego, musi dokonać meldunku najpóźniej w ciągu trzech dni od faktycznego wprowadzenia się. Nie wystarczy podpisanie umowy najmu – meldunek musi nastąpić po realnym zamieszkaniu. Obowiązek ten dotyczy zarówno osób planujących dłuższy pobyt, jak i tymczasowych mieszkańców.
Meldunku dokonuje się w najbliższym urzędzie gminy lub magistracie (Meldeamt, Magistrat). Wymagany jest formularz meldunkowy (Meldezettel), który musi podpisać właściciel mieszkania lub osoba uprawniona do udostępnienia lokalu. Zgodnie z § 22 MeldeG, brak meldunku lub podanie fałszywych danych podlegają karze grzywny do 726 euro, a w przypadku powtórnego wykroczenia – nawet do 2180 euro.
Jeżeli pobyt w Austrii przekroczy trzy miesiące, dodatkowo należy wnioskować o potwierdzenie stałego pobytu (Anmeldebescheinigung), okazując odpowiednie dochody lub oszczędności gwarantujące utrzymanie.
Mój dorosły brat od kilku miesięcy wykazuje poważne zmiany w zachowaniu – stał się agresywny, mówi w sposób oderwany od rzeczywistości, nie pozwala nikomu wejść do mieszkania i twierdzi, że jest śledzony. Odmawia jakiejkolwiek pomocy medycznej i nie chce udać się do psychiatry. Obawiam się, że może sobie lub innym coś zrobić. Czy mogę prawnie doprowadzić do jego przymusowego leczenia?
– Zgodnie z austriacką Ustawą o przymusowym umieszczaniu w zakładach psychiatrycznych (Unterbringungsgesetz – UbG), przymusowe leczenie psychiatryczne jest dopuszczalne wyłącznie w ściśle określonych sytuacjach.
Podstawą prawną jest § 3 UbG, w myśl którego przymusowe umieszczenie może nastąpić tylko wtedy, gdy osoba cierpi na chorobę psychiczną i w związku z tym poważnie zagraża swojemu zdrowiu lub życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób, a nie można jej skutecznie leczyć lub nadzorować w inny sposób, np. poza oddziałem psychiatrycznym.
Każde umieszczenie bez zgody osoby (przymusowe) musi zostać niezwłocznie zgłoszone do właściwego sądu rejonowego (Bezirksgericht) oraz do rzecznika praw pacjenta (Patientenanwalt). Rzecznik kontaktuje się z osobą dotkniętą umieszczeniem, a sąd sprawdza zgodność z prawem – pierwsze przesłuchanie odbywa się najpóźniej w ciągu czterech dni od zawiadomienia.
W przypadku uzasadnionego podejrzenia choroby psychicznej i realnego zagrożenia, zaleca się natychmiastowy kontakt z pogotowiem psychiatrycznym (Notruf 144 lub regionalny psychiatrischer Notdienst) oraz zasięgnięcie porady prawnej w celu przygotowania wniosku do sądu opiekuńczego.
Pracuję w austriackiej firmie produkcyjnej od ponad sześciu lat na podstawie umowy na czas nieokreślony. Kilka dni temu otrzymałem wypowiedzenie, bez podania uzasadnienia. Dowiedziałem się jednak, że w zakładzie działa rada pracownicza (Betriebsrat), której nikt nie poinformował o zamiarze wypowiedzenia mojej umowy. Czy wypowiedzenie jest zgodne z prawem? Czy mogę się odwołać?
– Zgodnie z § 105 ust. 1–4 austriackiej Ustawy o ustroju pracy (Arbeitsverfassungsgesetz – ArbVG), w zakładzie, w którym funkcjonuje rada zakładowa, pracodawca musi poinformować ją o zamiarze wypowiedzenia umowy, zanim wypowiedzenie zostanie wręczone.
Rada ma tydzień na ustosunkowanie się do planowanego wypowiedzenia. W opisanej sytuacji pracodawca naruszył ten obowiązek, co może wpłynąć na ocenę skuteczności wypowiedzenia.
Jeżeli rada pracownicza nie została zawiadomiona, ma Pan prawo samodzielnie wnieść skargę do sądu pracy w ciągu 14 dni od doręczenia wypowiedzenia (§ 105 ust. 4 ArbVG). Brak udziału rady może być uznany przez sąd za istotne uchybienie proceduralne, co w połączeniu z innymi okolicznościami: długością zatrudnienia, wiekiem, obowiązkami alimentacyjnymi czy sytuacją socjalną, może prowadzić do uznania wypowiedzenia za społecznie nieuzasadnione, jego unieważnienia lub zasądzenia odszkodowania.