Poniżej postaram się w jasny sposób wyjaśnić, na czym polega przyjęcie spadku w sposób prosty i czym różni się od przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, zgodnie z austriackimi przepisami prawa.

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza (bedingte Erbantrittserklärung)

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza przyjęcie spadku z ograniczeniem odpowiedzialności za długi. Spadkobierca nadal będzie odpowiadał za długi spadkowe swoim majątkiem, ale tylko do wysokości wartości aktywów spadku i tylko odpowiednio do swojego udziału spadkowego.

Wartość majątku spadkowego oszacowywana jest przez rzeczoznawcę. Do postępowania spadkowego przystępuje także komisarz sądowy (Gerichtskommissär). Następnie sporządzany jest inwentarz, czyli lista wszystkich aktywów i pasywów spadku. Zastępuje on deklarację majątkową, którą składają spadkobiercy.

Niniejszy wariant jest zdecydowanie korzystniejszy w przypadku, gdy niewiele wiemy o sytuacji majątkowej (przede wszystkim o ewentualnych zadłużeniach) zmarłego.

W sytuacji, gdy w skład majątku wchodzą nieruchomości, niezbędne jest przygotowanie porozumienia dotyczącego podziału majątku (Erbteilungsübereinkommen). Nieruchomość może zostać przyjęta wyłącznie przez jedną osobę, ewentualnie dwie osoby, które stanowić będą współwłaścicieli (Eigentümerpartnerschaft). W porozumieniu należy wskazać warunki niniejszego przejęcia i ewentualne spłaty na rzecz pozostałych spadkobierców.

Jeżeli spadkobiercą jest małoletni, zgodę na przyjęcie musi wydać sąd opiekuńczy (Pflegschaftsgericht). Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza jest w takim wypadku regułą. Przyjęcie spadku w sposób prosty (bez ograniczenia odpowiedzialności za długi, o czym poniżej) jest jednak możliwe, ale wyłącznie w przypadku zgody obojga rodziców i sądu opiekuńczego jednocześnie.

Postępowanie spadkowe kończy się wraz z przyjęciem spadku (Einantwortung). Sąd wydaje postanowienie, które określa dane zmarłego, dane spadkobierców, sposób przyjęcia spadku, udziały oraz w przypadku nieruchomości zarządzenia wieczysto-księgowe.

Zrzeczenie się spadku jest zawsze możliwe. Zazwyczaj ma ono miejsce w sytuacji, gdy długi spadkowe (pasywa) przewyższają wartość pozostawionego majątku (aktywa). W przypadku odrzucenia spadku, aktywa są przeznaczane na pokrycie, w pierwszej kolejności, kosztów postępowania spadkowego, a następnie na:

• powstałe po śmierci opłaty czynszowe do czasu eksmisji/opróżnienia mieszkania;
• koszty (zwykłego) pogrzebu; oraz
• wszelkie dalsze roszczenia.

W sytuacji, gdy niezbędne jest dokonanie czynności związanych z pozostawionym majątkiem, takich jak uprzątnięcie/opróżnienie mieszkania czy sprzedaż samochodu, w postępowaniu ustanawiany jest kurator (Verlassenschaftskurator), który dokonuje niniejszych czynności, uzyskując uprzednio zgodę sądu.

Wezwanie wierzycieli służy wyjaśnieniu, ile długów pozostawił zmarły. Poprzez umieszczenie ogłoszenia w sądowym rejestrze długów wzywa się wierzycieli do zgłoszenia się i wskazania swych roszczeń. Zgłoszone w terminie roszczenia winny zostać pokryte przez spadkobierców. Znane długi nie muszą być zgłaszane. Niezgłoszone we wskazanym okresie roszczenia zostaną pokryte wyłącznie, jeżeli po dokonanym podziale aktywów pozostaną dodatkowe środki.

Przyjęcie spadku proste (unbedingte Erbantrittserklärung)

Przyjęcie spadku w sposób prosty, czyli bez ograniczenia odpowiedzialności za długi, oznacza, iż spadkobiercy odpowiadają za długi spadkowe całym swoim majątkiem, bez względu na to, ile wynosi wartość aktywów spadku. Odpowiedzialność za długi nie wygasa w sytuacji, gdy spadkobierca nie wiedział o istnieniu jakichkolwiek roszczeń, ani w sytuacji, gdy pasywa przewyższają wartość aktywów.

Jeżeli jest kilku spadkobierców, odpowiadają oni solidarnie za długi spadkowe (wierzyciel ma prawo żądać uiszczenia długu od każdego – bez znaczenia którego – spadkobiercy).

Zaletą przyjęcia spadku w sposób prosty jest szybkość postępowania spadkowego i zdecydowanie jego niższe koszty. W niniejszym przypadku nie ma konieczności szacowania majątku ani sporządzania inwentarza. W miejsce inwentarza spadkobiercy składają oświadczenie majątkowe (Vermögenserklärung), w którym wskazują znane im składniki majątkowe zmarłego. Jednocześnie oświadczają, że zgadzają się na niniejsze zestawienie.

Podsumowując, przyjęcie spadku w sposób prosty jest bezpiecznym rozwiązaniem, gdy wiadomo, że zmarły nie pozostawił „ukrytych” długów.

Agata Wolińska-Umschaden, Polonika nr 292, wrzesień/październik 2022